Η ψυχολογική αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης

Στη σύγχρονη εποχή βιώνουμε μια παγκόσμια οικονομική κρίση, ασυνήθιστη σε έκταση και ένταση. O καθένας αντιλαμβάνεται τον εαυτό του εκτεθειμένο και ευάλωτο.

Οι αυξήσεις των οικονομικών υποχρεώσεων σε συνδυασμό με το «πάγωμα» ή και τη μείωση των απολαβών διαμορφώνουν μια νέα καθημερινότητα, η οποία χαρακτηρίζεται από την αγωνία της ικανοποίησης των βασικών αναγκών. Σε αυτά τα νέα δεδομένα κάποιοι αντιδρούν και κάποιοι άλλοι απογοητεύονται. Κάποιοι εκδηλώνουν άμεσα και άλλοι έμμεσα το άγχος τους. Το άγχος, μια φυσιολογική αντίδραση που μας κινητοποιεί σε απειλές και κινδύνους, γίνεται πολύ έντονο και παρατεταμένο και οδηγεί σε λανθασμένες προβλέψεις και εκτιμήσεις.

Το έντονο άγχος και η αδυναμία αντιμετώπισης και διαχείρισής του στοιχειοθετούν την αγχώδη διαταραχή. Πολλοί εσωτερικεύουν την ένταση, η οποία ακολούθως μπορεί να εκδηλωθεί με διαφόρων τύπων δυσλειτουργίες και διαταραχές στη ζωή τους. Απλές καθημερινές ασχολίες, οι σχέσεις τους με άλλους ανθρώπους, όπως και η σχέση με τον εαυτό τους μπορούν να διαταραχθούν. Πολλές σωματικές νόσοι επιδεινώνονται παρουσία έντονου άγχους, όπως οι καρδιοπάθειες, ενώ το ανοσοποιητικό σύστημα αποδυναμώνεται και μειώνεται η γενική αμυντική ικανότητα του οργανισμού.

Οι συνέπειες αυτής της κατάστασης στον καθένα γίνονται αντιληπτές ως μέρος μιας ευρύτερης διαδικασίας, που αφορά τους πάντες. Στο προσωπικό – ατομικό επίπεδο, ο πανικός και το υπερβολικό άγχος δεν μπορούν ποτέ να είναι οι καλύτεροι σύμμαχοι. Η αξιολόγηση και η καταπολέμηση των σκέψεων και συμπεριφορών που διατηρούν και ενισχύουν τα αρνητικά συναισθήματα είναι μια πρώτη γραμμή προσέγγισης για την αντιμετώπιση των ψυχολογικών επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης. Είναι σημαντικό να χρησιμοποιήσουμε το μυαλό μας για να καθορίσουμε το πρόβλημα στη σωστή του διάσταση, απαγορεύοντας στα αρνητικά συναισθήματα να μας παρασύρουν.

Παρακάτω προτείνονται απλοί χρήσιμοι τρόποι αντίδρασης της ψυχολογικής πίεσης που βιώνουμε:

  • Να ελπίζουμε έχοντας πάντα στο μυαλό μας ότι τίποτα δεν είναι μόνο καλό ή μόνο κακό. Ας αναζητήσουμε τι καλό μπορεί να προκύψει μέσα από αυτή την κρίση.
  • Ας κάνουμε μια επανεκτίμηση των προτεραιοτήτων μας: όλα αυτά στα οποία ξοδεύουμε χρήματα μάς είναι όλα τόσο απαραίτητα; Μήπως μπορούμε να «γλιτώσουμε» ένα μεγάλο μέρος εξόδων επιλέγοντας π.χ. να χρησιμοποιούμε το αυτοκίνητο λιγότερο ή να διασκεδάζουμε λιγότερο ακριβά; Μήπως ένας απλούστερος τρόπος ζωής μάς κάνει τελικά πιο ευτυχισμένους;
  • Ας μην παρασυρόμαστε σε σενάρια φόβου και πανικού -δεν οδηγούν πουθενά, παρά μόνο σε περισσότερο στρες, δυστυχία και λανθασμένες αποφάσεις.
  • Να σκεφτόμαστε τι καλό υπάρχει στη ζωή μας, όπως για παράδειγμα ότι έχουμε την υγεία μας και να προσπαθούμε να διατηρήσουμε οτιδήποτε μας κάνει να νιώθουμε καλά.
  • Πιστεύω ότι η στάση τού καθενός από εμάς ατομικά απέναντι στην οικονομική κρίση είναι κρίσιμης σημασίας για την ποιότητα της δικής μας ζωής, αλλά και των άλλων.